اسپیرومتری یا تست عملکرد ریه چیست؟
تست اسپیرومتری که به آن تست تنفس یا نوار ریه نیز گفته میشود، یکی از روشهای مهم برای بررسی عملکرد ریهها است. این آزمایش به پزشکان کمک میکند تا بیماریهایی مانند آسم، بیماری انسداد مزمن ریوی (COPD) و سایر اختلالات سیستم تنفسی را تشخیص دهند.
پزشک معمولاً این تست را به صورت دورهای برای بیمارانی که به بیماریهای مزمن ریوی مبتلا هستند، تجویز میکند تا روند بهبود یا شدت بیماری ارزیابی شود.
در طی آزمایش اسپیرومتری، میزان هوای دم و بازدم و همچنین سرعت عمل تنفس اندازهگیری میشود. به همین دلیل این روش را گاهی تست دمسنجی نیز مینامند. ابزار اصلی این آزمایش، دستگاهی کوچک به نام اسپیرومتر است که در دهان بیمار قرار میگیرد. در طول تست از فرد خواسته میشود تا نفس عمیقی بکشد و سپس هوای درون ریههای خود را با بیشترین سرعت ممکن خارج کند.
نتایج حاصل از دستگاه اسپیرومتر میزان سلامت و کارایی ریهها را نشان میدهد. اگر عدد بهدستآمده از مقدار طبیعی پایینتر باشد، نشانگر کاهش عملکرد ریهها و نیاز به بررسیهای بیشتر پزشکی است.
تست اسپیرومتری برای چه مواردی کاربرد دارد؟
تست اسپیرومتری یکی از مهمترین آزمایشها برای بررسی عملکرد ریهها است و پزشکان از آن برای تشخیص یا پایش بیماریهای تنفسی استفاده میکنند. در صورتی که فرد دچار یکی از بیماریها یا علائم زیر باشد، انجام این تست ضروری است:
-
آسم (Asthma)
-
بیماری انسداد مزمن ریوی (COPD)
-
فیبروز سیستیک (Cystic Fibrosis)
-
سرفههای مداوم، بهویژه سرفههای همراه با خلط
-
احساس درد، فشار یا سنگینی در قفسه سینه
-
بروز تنگی نفس یا مشکل در تنفس عمیق
-
وجود خسخس سینه هنگام تنفس
تست اسپیرومتری به پزشک کمک میکند تا شدت بیماریهای ریوی را مشخص کرده و روند درمان را بهصورت دقیقتر دنبال کند.
آیا بیماری انسداد مزمن ریوی با تست اسپیرومتری قابل تشخیص است؟
بله، تست اسپیرومتری مهمترین و دقیقترین روش برای تشخیص بیماری انسداد مزمن ریوی (COPD) به شمار میرود. این آزمایش میتواند حتی پیش از ظاهر شدن علائم بالینی بیماری، وجود اختلال در عملکرد ریه را نشان دهد.
در تست اسپیرومتری، حجم و سرعت هوایی که فرد هنگام بازدم از ریه خارج میکند اندازهگیری میشود. در صورتی که مقدار ثبتشده کمتر از حد طبیعی باشد، احتمال وجود بیماری انسدادی مزمن ریه مطرح میشود.
پزشک متخصص با بررسی نتایج این تست میتواند میزان شدت یا خفیف بودن بیماری را مشخص کرده و بر اساس آن، برنامه درمانی مناسب را برای بیمار تنظیم کند.
تست اسپیرومتری (نوار ریه) چگونه انجام میشود؟
تست اسپیرومتری که به آن نوار ریه یا تست عملکرد ریه نیز گفته میشود، روشی ساده و غیرتهاجمی برای بررسی وضعیت تنفسی است. این آزمایش معمولاً حدود ۱۵ دقیقه زمان میبرد و در محیطی آرام توسط پرستار یا کارشناس فیزیولوژی تنفسی انجام میشود.
در ابتدای کار، پرستار یک گیره مخصوص روی بینی فرد قرار میدهد تا از ورود یا خروج هوا از سوراخهای بینی جلوگیری شود. سپس یک قطعه دهانی متصل به لولهای مخصوص که به دستگاه اسپیرومتر وصل است، در دهان بیمار گذاشته میشود. فرد باید نفس عمیقی بکشد و سپس هوای درون ریهها را با حداکثر توان خود از طریق همان لوله خارج کند.
در برخی موارد ممکن است بیمار بلافاصله پس از انجام دمسنجی، کمی احساس سرگیجه یا تنگی نفس داشته باشد که موقتی است. برای اطمینان از دقت نتایج، معمولاً این فرآیند سه بار تکرار میشود تا بهترین عدد به عنوان نتیجه نهایی ثبت گردد.
گاهی پزشک پس از انجام تست اولیه، داروی استنشاقی بازکننده مجاری هوایی (برونکودیلاتور) تجویز میکند. در این حالت، تست اسپیرومتری دوم حدود ۱۵ دقیقه بعد از مصرف دارو انجام میشود تا مشخص شود دارو تا چه اندازه در بهبود عملکرد ریهها و گشاد شدن برونشها مؤثر بوده است.
انجام تست ریه در بیمارستان کوثر
در بیمارستان کوثر شیراز، تست اسپیرومتری (تست ریه یا نوار ریه) با تجهیزات پیشرفته و تحت نظر پزشکان و کارشناسان مجرب انجام میشود. این آزمایش به منظور بررسی عملکرد ریهها، تشخیص بیماریهای تنفسی مانند آسم و بیماری انسداد مزمن ریوی (COPD) و پایش روند درمان بیماران مورد استفاده قرار میگیرد.
بیماران میتوانند برای انجام این تست به صورت حضوری پذیرش مراجعه کنند.


