امکان انجام اسکن تخصصی آمیلوئید با رادیوداروی 18F-Florbetapir برای اولین بار در جنوب کشور در بیمارستان کوثر شیراز فراهم شد. این تصویربرداری با استفاده از دستگاه PET/CT بیمارستان کوثر انجام میشود و امکان بررسی تجمع پلاکهای بتاآمیلوئید در مغز را برای بیماران فراهم میکند.
به گزارش روابط عمومی و معاونت فرهنگی بیمارستان کوثر، بخش پزشکی هستهای بیمارستان کوثر شیراز امکان انجام تصویربرداری مولکولی پلاکهای بتاآمیلوئید (Amyloid PET/CT) را با استفاده از رادیوداروی 18F-Florbetapir فراهم کرده است؛ خدمتی تخصصی که میتواند در فرآیند بررسی و ارزیابی بیماران مشکوک به بیماری آلزایمر مورد استفاده قرار گیرد.
18F-Florbetapir یکی از رادیوداروهای مورد استفاده در تصویربرداری آمیلوئید است که با اتصال به پلاکهای بتاآمیلوئید در مغز، امکان مشاهده و بررسی میزان تجمع این پلاکها را در تصاویر PET فراهم میکند. تجمع پلاکهای بتاآمیلوئید از یافتههای مرتبط با بیماری آلزایمر به شمار میرود و تصویربرداری آمیلوئید میتواند در برخی بیماران مبتلا به اختلالات شناختی یا زوال عقل، اطلاعات تکمیلی برای فرآیند تشخیص و ارزیابی بیماری در اختیار پزشک قرار دهد.
در این روش، رادیودارو به بیمار تزریق شده و سپس اسکن PET/CT در بخش پزشکی هستهای بیمارستان کوثر انجام میشود. تصاویر حاصل، اطلاعاتی درباره وضعیت تجمع آمیلوئید در مغز ارائه میکنند و میتوانند در کنار سایر یافتههای بالینی و تشخیصی، مورد ارزیابی پزشک قرار گیرند.
رادیوداروی 18F-Florbetapir حاوی فلوئور-۱۸ (F-18) است؛ رادیونوکلئیدی پوزیترونزا با نیمهعمر حدود ۱۱۰ دقیقه که به دلیل ماندگاری کوتاه، استفاده از آن نیازمند هماهنگی و برنامهریزی دقیق برای تأمین رادیودارو و انجام تصویربرداری است.
این اسکن برای چه بیمارانی میتواند مورد استفاده قرار گیرد؟
انتخاب بیمار برای انجام تصویربرداری آمیلوئید با 18F-Florbetapir PET/CTباید بر اساس ارزیابی بالینی، بررسیهای شناختی و نظر پزشک متخصص انجام شود. این تصویربرداری بهعنوان بخشی از فرآیند تشخیص و تصمیمگیری پزشکی مورد استفاده قرار میگیرد و بهتنهایی به معنای تشخیص قطعی بیماری آلزایمر نیست.
بر اساس معیارهای بهروز استفاده مناسب از Amyloid PET، این تصویربرداری میتواند بهویژه در گروههای زیر مطرح باشد:
• بیماران مبتلا به اختلال شناختی خفیف (MCI):
در بیمارانی که دچار اختلال شناختی عینی و قابلتأیید هستند و احتمال وجود پاتولوژی آلزایمر مطرح است، Amyloid PET میتواند به مشخص شدن نقش بیماری آلزایمر در علائم بیمار کمک کند. این موضوع هم در بیماران با شروع علائم پیش از ۶۵ سالگی و هم در برخی بیماران ۶۵ ساله و بالاتر که الگوی علائم آنها با آلزایمر سازگار است، قابل بررسی است.
• بیماران مبتلا به زوال عقل با شک به بیماری آلزایمر:
در بیمارانی که دچار افت شناختی یا زوال عقل هستند و علت بیماری پس از ارزیابیهای معمول همچنان بهطور کامل مشخص نیست، بررسی وجود یا عدم وجود آمیلوئید میتواند به افزایش اطمینان تشخیصی و انتخاب مسیر مناسبتر برای ادامه بررسیها کمک کند.
• بیماران با تظاهرات غیرمعمول یا سیر بالینی پیچیده:
در مواردی که علائم بیمار با الگوی کلاسیک آلزایمر کاملاً مطابقت ندارد؛ برای مثال، تظاهرهای غیرحافظهای، پیشرفت بسیار سریع یا آهسته بیماری یا احتمال وجود همزمان چند علت برای اختلال شناختی، Amyloid PET میتواند در افتراق و روشنتر شدن علت زمینهای اختلال شناختی نقش داشته باشد.
• بیماران با نتایج نامشخص در بررسیهای مایع مغزی-نخاعی (CSF):
در بیمارانی که بررسیهای زیستنشانگرهای آلزایمر در مایع مغزی-نخاعی نتیجه قطعی یا قابلتفسیر ارائه نکرده است، Amyloid PET میتواند اطلاعات تکمیلی درباره وضعیت آمیلوئید مغز در اختیار پزشک قرار دهد.
• در ارزیابی پیشآگهی برخی بیماران مبتلا به MCI:
در بیمارانی که از نظر بالینی احتمال وجود پاتولوژی آلزایمر مطرح است، مشخص شدن وضعیت آمیلوئید میتواند اطلاعاتی درباره احتمال پیشرفت بیماری در اختیار تیم درمان قرار دهد؛ البته نتیجه اسکن بهتنهایی زمان یا قطعی بودن پیشرفت بیماری را تعیین نمیکند.
• در ارزیابی شرایط لازم برای برخی درمانهای ضدآمیلوئید:
با توجه به ورود درمانهای هدفمند آمیلوئید به عرصه درمان آلزایمر، اثبات وجود پاتولوژی آمیلوئید میتواند در ارزیابی واجد شرایط بودن برخی بیماران برای درمانهای ضدآمیلوئید مورد استفاده قرار گیرد. معیارهای درمانی، از جمله مرحله بیماری و سایر شرایط لازم، باید بهصورت جداگانه توسط پزشک متخصص بررسی شود. معیارهای بهروز SNMMI و انجمن آلزایمر، استفاده از Amyloid PET برای ارزیابی واجد شرایط بودن بیمار برای درمانهای ضدآمیلوئید تأییدشده را یک کاربرد مناسب میدانند.
نمونه ای از تصاویر 18F-Florbetapir PET/CT
تصمیم برای انجام 18F-Florbetapir PET/CT باید با توجه به شرایط هر بیمار و با نظر پزشک متخصص انجام شود؛ هدف از این تصویربرداری، فراهم کردن اطلاعات مولکولی تکمیلی برای تشخیص و مدیریت دقیقتر بیماران منتخب است.
با فراهم شدن امکان انجام Amyloid PET/CT در بخش پزشکی هستهای بیمارستان کوثر شیراز بیماران میتوانند با نظر پزشک و بر اساس اندیکاسیونهای بالینی، از این خدمت تخصصی برای بررسی وضعیت آمیلوئید مغزی بهرهمند شوند.
